Σε μια ελεύθερη συζήτηση στο Ράδιο Λασίθι, με οικοδέσποινα τη Μαρία Αγιασοφίτη, οι ομιλητές Μάνος Χανιωτάκης – πρώην καθηγητής του MIT και πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανατολής – και Μαριάννα Χαΐτα – διευθύντρια του Μουσικού Σχολείου Λασιθίου – κατέθεσαν τις απόψεις τους σχετικά με την πολιτιστική δραστηριότητα στην περιοχή, τη συμμετοχή της νέας γενιάς και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η τοπική κοινωνία.
Σύμφωνα με τον Μάνο Χανιωτάκη, η εντύπωση ότι «δεν γίνονται αρκετά πολιτιστικά πράγματα» στο Λασίθι δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα. Αναφέρει πως υπάρχουν πολυάριθμες πρωτοβουλίες στην περιοχή, ωστόσο λείπει μια κοινή ομπρέλα που θα δώσει ενιαία ταυτότητα σε αυτά τα δρώμενα. Κατά την εκτίμησή του, η αίσθηση πως «κάτι δεν κινείται» προκαλείται από την απουσία ενός συνεκτικού πολιτιστικού στίγματος, το οποίο θα έφερνε κοντά φορείς και συλλόγους, επιτρέποντάς τους να αλληλοσυμπληρώνονται.
Από τη σκοπιά της Μαριάννας Χαΐτα, οι θεατρικές ομάδες, τα φεστιβάλ ντοκιμαντέρ και κινηματογράφου ή οι ετήσιες πολιτιστικές εκδηλώσεις τύπου «Κύρβεια» δείχνουν ότι ο τόπος έχει δυναμικό και διάθεση. Παράλληλα, όμως, τονίζει την ανάγκη όλοι οι σύλλογοι, σωματεία και μεμονωμένοι εθελοντές να δουλέψουν περισσότερο συντονισμένα, μοιραζόμενοι ιδέες και πόρους, ώστε να προκύψει μια ενιαία φωνή.
Η νέα γενιά και η συμμετοχή της
Κομβικό σημείο, σύμφωνα με τον Μάνο Χανιωτάκη, είναι η εμπλοκή των παιδιών και εφήβων στα πολιτιστικά δρώμενα. Όπως επισημαίνει, υπάρχει μεγάλη δίψα για συμμετοχή, όμως συχνά οι μαθητές νιώθουν πως «μένουν απέξω» όταν δεν υπάρχουν δράσεις προσαρμοσμένες στη δική τους οπτική:
«Πρέπει να έρθουμε κοντά στα παιδιά, να μιλήσουμε τη δική τους γλώσσα και όχι απλώς να τους ζητήσουμε να ενταχθούν σε κάτι προκαθορισμένο».
Σε αυτή την κατεύθυνση, ο ίδιος φέρνει ως παράδειγμα την Ερευνητική Ομάδα Νέων στην Ιεράπετρα. Εκεί, μαθητές από διαφορετικά σχολεία ενώνονται για να μελετήσουν πολιτιστικά και μορφωτικά θέματα, όχι με τυπική εκπαιδευτική προσέγγιση, αλλά αξιοποιώντας τα μαθήματα ως εργαλεία (π.χ. την ιστορία, τη γλώσσα) για να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας και ομαδικής συνεργασίας.
Ο ρόλος των πολιτιστικών συλλόγων
Στο Λασίθι, σημειώνει ο Μάνος Χανιωτάκης, υφίσταται «πληθωρισμός» συλλόγων και φορέων, οι οποίοι, ωστόσο, δεν συντονίζονται όσο θα μπορούσαν. Πολλοί από αυτούς μένουν ανενεργοί ή δυσκολεύονται να προχωρήσουν σε ουσιαστικές δράσεις λόγω έλλειψης κρίσιμης μάζας ανθρώπων. Η λύση, κατά την άποψή του, θα ήταν μια ομοσπονδιακή προσέγγιση, όπου οι σύλλογοι θα συνεργάζονται σε κοινούς στόχους, πολλαπλασιάζοντας την επίδρασή τους.
Η έλλειψη συνεννόησης ανάμεσα σε συναφείς ομάδες οδηγεί συχνά σε διάσπαση πόρων και δυσκολεύει τη διεκδίκηση χρηματοδοτήσεων ή την πίεση προς τις αρχές για τη βελτίωση πολιτιστικών υποδομών. «Ένας μεγάλος ενιαίος πολιτιστικός φορέας» —ή έστω δίκτυο φορέων— θα μπορούσε πιο αποτελεσματικά να ζητήσει στήριξη και να συνδιαμορφώσει δράσεις με συνέχεια και συνοχή.
Από το «στατικό» στο «δυναμικό» παρελθόν
Σημαντική θεματική που θίχτηκε είναι η χρήση της παράδοσης όχι ως ακίνητου απολιθώματος, αλλά ως αφετηρίας για εξέλιξη. Ο Μάνος Χανιωτάκης υπογραμμίζει ότι οι παλιές παραδόσεις, τα έθιμα και η ιστορία πρέπει να εμπνέουν νέες ιδέες, αντί να λειτουργούν αποκλειστικά ως «μουσειακά» στοιχεία.
Ένα παράδειγμα που ανέφερε είναι το πώς η γλώσσα αλλάζει μέσα στον χρόνο. Μέσα από την Ερευνητική Ομάδα Νέων, οι μαθητές συνειδητοποίησαν ότι αρκετές λέξεις που χρησιμοποιούν σήμερα απορρίπτονται από το σχολικό σύστημα ως «μη έγκυρες». Ωστόσο, η γλώσσα ανέκαθεν εξελίσσεται και τα παιδιά θέλουν να κατανοήσουν αυτή τη διαδικασία, χωρίς να νιώθουν ότι η δική τους φωνή δεν έχει θέση στο «επίσημο» πλαίσιο.
Η σημασία της ευτυχίας στην εκπαίδευση
Η Μαριάννα Χαΐτα, με βάση την εμπειρία της στο Μουσικό Σχολείο Λασιθίου, αναδεικνύει δύο βασικούς πυλώνες για την ανάπτυξη ενός παιδιού: την ασφάλεια και την ευτυχία. Όπως λέει, από τη στιγμή που ένας μαθητής νιώθει ασφαλής στο σχολικό περιβάλλον και ταυτόχρονα βρίσκει χαρά σε ό,τι δημιουργεί, καλλιεργεί την κριτική του ικανότητα και δίνει χώρο σε νέες ιδέες.
Για την ίδια, η μουσική παιδεία δεν είναι απλώς ένα επιπλέον μάθημα:
«Προτεραιότητα είναι να είμαστε δημιουργικοί και χαρούμενοι. Τότε μπαίνουν σωστές βάσεις και στην ηθική και στην κριτική σκέψη, που τόσο χρειαζόμαστε στη σύγχρονη κοινωνία».
Πρωτοβουλίες που ξεκινούν από έναν και παρασύρουν πολλούς
Η κ. Χαΐτα δίνει ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα μέσα από την ενασχόλησή της με το θέατρο. Έγραψε μια θεατρική παράσταση για λογαριασμό του Συλλόγου Μικρασιατών Ιεράπετρας, συγκέντρωσε επί σκηνής 18 ανθρώπους (από μικρά παιδιά έως ενηλίκους) και προσέφερε όλα τα έσοδα στον σύλλογο. Εξηγεί πως:
«Αυτό που μετράει είναι ότι βρέθηκαν μαζί άτομα διαφορετικών ηλικιών, συνεργάστηκαν και το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό. Ήταν μία ιδέα που ξεκίνησε από έναν, αλλά την αγκάλιασαν πολλοί».
Κατά την αντίληψή της, έτσι ενεργοποιούνται οι κοινωνίες: ένας πολίτης ή μια μικρή ομάδα παίρνει την πρωτοβουλία, βρίσκει πρόθυμους συνεργάτες και δημιουργείται κάτι μεγαλύτερο.
Η τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη
Ο Μάνος Χανιωτάκης έθιξε και το θέμα της Τεχνητής Νοημοσύνης (AI), υποστηρίζοντας ότι τα όρια και οι κανόνες χρήσης δεν θα μπορέσουν να τεθούν αποτελεσματικά αν οι ίδιοι οι πολίτες δεν αντιληφθούν τι είναι αυτό το εργαλείο και πώς λειτουργεί. Με δεδομένο ότι η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία, οι κρατικοί ή διεθνείς μηχανισμοί δυσκολεύονται να τη ρυθμίσουν.
«Οφείλουμε να προσεγγίσουμε την Τεχνητή Νοημοσύνη γνωρίζοντας πώς μπορεί να μας ωφελήσει, αλλά και πού κρύβονται κίνδυνοι, όπως η παραπληροφόρηση ή η απώλεια θέσεων εργασίας», τονίζει. Όπως υπογραμμίζει, η παιδεία και η κριτική σκέψη είναι ο βασικός «αντίποδας», ώστε κάθε νέα γενιά να μη γίνεται παθητικός χρήστης, αλλά συνειδητός δημιουργός και αξιολογητής της τεχνολογίας.
Δράσεις, συνέργειες και ο ρόλος της Δημοτικής Αρχής
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε ο Μάνος Χανιωτάκης, η Δημοτική Αρχή στην Ιεράπετρα δείχνει διάθεση συνεργασίας και προσφέρει χώρους (π.χ. Δημοτική Βιβλιοθήκη) για να πραγματοποιούνται εκδηλώσεις και συναντήσεις νεολαίας. Επιπλέον, τα τοπικά σχολεία έχουν υποστηρίξει εκδηλώσεις με προσωπικότητες όπως η ιστορικός Μαρία Ευθυμίου, ο καθηγητής του «Δημόκριτου» κ. Νούλεσης ή ο κ. Μπλέτσας από την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, φέρνοντας μαθητές σε άμεση επαφή με κορυφαίους επιστήμονες.
Η Μαριάννα Χαΐτα επισημαίνει τη σημασία της μαζικής συμμετοχής των σχολείων: όταν προκύπτουν δράσεις που αφορούν τους νέους, οι αίθουσες γεμίζουν και το κλίμα ενθουσιασμού αποδεικνύει ότι η δίψα για μάθηση και έμπνευση είναι υπαρκτή.
Ένα δυναμικό μέλλον για τον πολιτισμό
Από τη συζήτηση προκύπτει ότι η τοπική κοινωνία δεν είναι αδρανής στον πολιτιστικό τομέα. Υπάρχει ωστόσο ανάγκη για:
- Συνένωση δυνάμεων: ώστε οι πολλοί μικροί και αποσπασματικοί σύλλογοι να βρουν κοινό έδαφος και στόχο.
- Πολιτιστική ταυτότητα: μια «ομπρέλα» εκδηλώσεων και δράσεων που θα αναδεικνύει την περιοχή και θα εντάσσει οργανικά τις νέες πρωτοβουλίες.
- Ενεργή συμμετοχή των νέων: με ενθάρρυνση, προσέγγιση στη δική τους γλώσσα και θεματικές που τους αφορούν.
- Ανάπτυξη υποδομών: όπως μόνιμοι εκθεσιακοί χώροι για αρχεία φωτογραφιών ή άλλα τεκμήρια της τοπικής ιστορίας.
- Κριτική σκέψη και σύγχρονη παιδεία: ώστε η κοινωνία να αντιμετωπίζει με ωριμότητα τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις.
Οι τοποθετήσεις του Μάνου Χανιωτάκη και της Μαριάννας Χαΐτα δείχνουν ότι ο πολιτισμός μπορεί να γίνει κοινή υπόθεση: να μην περιοριστεί στην αναπαραγωγή παρελθοντικών στοιχείων, αλλά να μετασχηματιστεί σε δημιουργικό μοχλό εξέλιξης για την κοινωνία, «πατώντας» πάνω στην παράδοση και προχωρώντας προς το μέλλον.
Please browse to the page to see this content.
The post Ιεράπετρα και Πολιτισμός: Η «ομπρέλα» που απαιτείται για μια ποιοτική και ουσιαστική αναβάθμιση appeared first on Radiolasithi.gr.