Στη συνέχεια των προτάσεων που έχω παραδώσει στο Δημοτικό Συμβούλιο, συνεχίζουμε με ένα θέμα που ακούγεται απλησίαστο, τεράστιο και ακατόρθωτο: “Μουσεία στην Ιεράπετρα”.
Είναι αναγκαία τα μουσεία σε μία πόλη; Προσφέρουν κάτι ή είναι μία βιτρίνα εντυπωσιασμού;
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έκαναν ποτέ το κόπο να επισκεφτούν κάποιο μουσείο, επειδή πιστεύουν ότι πρόκειται για βαρετούς χώρους, όπου βρίσκονται αραδιασμένα διάφορα παλιά αντικείμενα. Είναι έτσι τα μουσεία;
Τι είναι ένα Μουσείο
Το μουσείο είναι μόνιμο ίδρυμα, στην υπηρεσία της κοινωνίας, ανοικτό στο κοινό, που συγκεντρώνει αντικείμενα, έργα τέχνης, ευρήματα και πληροφορίες που σχετίζονται με την ανθρώπινη ιστορία και τον πολιτισμό.
Το μουσείο είναι ένας χώρος που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον, προσφέροντας γνώσεις, αναψυχή και έμπνευση, υπηρετώντας το κοινωνικό σύνολο και την πνευματική ανάπτυξή του.
Ο τόπος πρέπει να προβάλει το πρόσωπό του
Η Ιεράπετρα έχει γη, που τα προϊόντα της διανέμονται στην Ελλάδα, φτάνουν στα Βαλκάνια, την κεντρική Ευρώπη και πολύ πέρα από την Ευρώπη. Κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα σε τούτη τη γη, πρέπει να προβάλλεται στους ίδιους τους πολίτες και στους επισκέπτες έλληνες και ξένους. Αυτό σημαίνει ότι η Ιεράπετρα μπορεί και πρέπει να προβάλλει:
1. Την καλλιέργεια στα θερμοκήπια και την παραγωγή των πρώιμων κηπευτικών,
2. Την καλλιέργεια των ελαιόδεντρων μέχρι την παραγωγή του λαδιού,
3. Το αμπέλι και το σταφύλι, μέχρι την παραγωγή του κρασιού και της ρακής.
Όταν τα μουσεία προβάλουν όσα συμβαίνουν σε αυτό τον τόπο, ανοίγουν πόρτες σε όλους, για να έρθουν σε επαφή με τη ζωή του τόπου, την ιστορία του, την παράδοση, τον πολιτισμό, την τέχνη, την επιστήμη, τη φύση και θα ενισχυθεί η ταυτότητα της περιοχής.
Πως επιδρά ένα μουσείο σε μια πόλη
Ένα μουσείο λειτουργεί σαν μαγνήτης, που αλλάζει την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ταυτότητα μιας πόλης και συχνά την μετατρέπει σε διεθνή προορισμό. Αποτελεί τον κεντρικό πόλο, που παρακινεί τους ανθρώπους να επισκεφθούν την πόλη, η οποία αποκτά ένα νέο ισχυρό πρόσωπο, σαν πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο. Τι επίδραση έχει ένα μουσείο:
– Το μουσείο και η πόλη του, μπαίνουν στις οδηγίες των διεθνών τουριστικών γραφείων.
– Προσελκύει επισκέπτες με υψηλότερο μορφωτικό και οικονομικό επίπεδο.
– Γίνεται κίνητρο για διοργάνωση εκδρομών σχολείων, φοιτητών, συλλόγων κ.ά.
– Προβάλλει την τοπική ιστορία, την παράδοση και την κληρονομιά της περιοχής.
– Δημιουργεί την αύξηση θέσεων εργασίας στον τουριστικό και πολιτιστικό κλάδο.
– Αυξάνεται η κίνηση στα τοπικά εστιατόρια, ταβέρνες, καφετέριες, καφενεία, ζαχαροπλαστεία.
– Οι επισκέπτες πηγαίνουν για καφέ ή φαγητό πριν ή μετά την επίσκεψη στο μουσείο.
– Αυξάνονται οι ενοικιάσεις αυτοκινήτων και η χρήση ταξί.
– Αυξάνονται οι πωλήσεις τροφίμων στα super market στις γύρω γειτονιές.
– Τα καταστήματα που πωλούν είδη λαϊκής τέχνης, αντίκες, διακοσμητικά κλπ, προσελκύουν επισκέπτες που αναζητούν ενθύμια.
– Προσελκύονται ταξιδιώτες από άλλες πόλεις ή το εξωτερικό, που προγραμματίζουν περισσότερες ημέρες παραμονής, αυξάνοντας τη ζήτηση για διαμονή.
– Δημιουργεί σχέσεις των επισκεπτών με τους κατοίκους.
– Τα μουσεία λειτουργούν όλο τον χρόνο, προσελκύοντας επισκέπτες και κατά τους χειμερινούς μήνες, συμβάλλοντας στην ενίσχυση του χειμερινού τουρισμού.
Μια πόλη χωρίς μουσεία
Ακριβώς τα αντίθετα συμβαίνουν σε μία πόλη που δεν διαθέτει μουσεία. Αρνητικές επιπτώσεις στην πολιτιστική, κοινωνική και οικονομική της ανάπτυξη. Η ταυτότητα της πόλης είναι θαμπή, δεν αυξάνεται η προσέλκυση τουριστών, χάνονται έσοδα για τις τοπικές επιχειρήσεις, οι μαθητές και οι πολίτες χάνουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την ιστορία και αποκόπτονται από τις ρίζες.
Μια πόλη με αδύναμη πολιτιστική ταυτότητα δεν προσελκύει επισκέπτες, τουρίστες ή νέους κατοίκους που ψάχνουν να εγκατασταθούν (π.χ. επαγγελματίες, δασκάλους, γιατρούς κ.ά.).
Πως μπορεί να γίνει ελκυστικό ένα μουσείο
Ένα μουσείο γίνεται ελκυστικό όταν δεν είναι μία αποθήκη στοιβαγμένων αντικειμένων αλλά ένας ζωντανός, χώρος εμπειρίας και επικοινωνίας, με ποικίλους τρόπους:
– Ελκυστική τοποθέτηση και διάταξη των εκθεμάτων
– Δημιουργία Βίντεο που εξηγούν το ρόλο και την ιστορία των εκθεμάτων.
– Διαδραστικές οθόνες αφής.
– Άνετη ροή και πρόσβαση στους χώρους, για όλους τους επισκέπτες, σωστός φωτισμός.
– Φιλικοί Χώροι, λειτουργία σύγχρονου καφέ, πωλητηρίου με αναμνηστικά κ.ά.
Ποιά μπορεί να είναι, τα νέα μουσεία και οι εκθεσιακοί χώροι, που θα μετατρέψουν το πολιτιστικό πρόσωπο της περιοχής
Στην Ιεράπετρα σήμερα, υπάρχει η Αρχαιολογική συλλογή, το Λαογραφικό μουσείο Βαϊνιάς και η Αρχαιολογική και Λαογραφική Συλλογή Μύρτους. Υπάρχουν ακόμα το “σπίτι του Ναπολέοντα”, καθώς και το ψηφιακό μουσείο του Δήμου. Στο χωριό Ανατολή, υπάρχει ο χώρος του μουσείου-Γκαλερί “Ηλιάννα”.
Σε πολλά χωριά της Ελλάδας έχουν δημιουργήσει μουσεία. Σαν παραδείγματα της προσπάθειας και της επιμονής των ανθρώπων, αναφέρουμε τέσσερα χωριά της Κρήτης, με πληθυσμό κάτω των 200 κατοίκων, που έχουν δημιουργήσει μικρά, αλλά συγκροτημένα μουσεία, που προσφέρουν αυτό που επιδίωξαν.
1. Λαογραφική Συλλογή Εθιάς, στο πρώην Δημοτικό Σχολείο, στα Αστερούσια όρη (27 κάτοικοι)
2. Μουσείο Οίνου – Αμπέλου, στο Καμάρι Μαλεβιζίου, στο πρώην δημοτικό σχολείο (44 κάτοικοι)
3. Λαογραφικό Μουσείο Χανδρά, σε παραδοσιακό κτίριο (192 κάτοικοι)
4. Λαογραφικό Μουσείο Πεύκων Σητείας, στο παλιό Δημοτικό Σχολείο (71 κάτοικοι)
Είναι θαυμαστό ότι σε μικρά χωριά, έκριναν ότι είναι σημαντικό να αποκτήσουν μουσεία.
Η Ιεράπετρα πρέπει να αποκτήσει και άλλα μουσεία – κέντρα πολιτισμού
Ακολουθούν μερικές σκέψεις για μουσεία, που πρέπει να δουν το φως της δημιουργίας στην Ιεράπετρα. Φυσικά εκτός από αυτές τις προτάσεις, ο ορίζοντας μένει ανοιχτός για ιδέες και δημιουργία και άλλων μουσείων στην Ιεράπετρα και στα χωριά.
Οι προτάσεις για τα νέα μουσεία που πρέπει να δημιουργηθούν: Πέντε στεγασμένα μουσεία, δύο υπαίθρια μουσεία, δύο προσωρινοί χώροι
1. Μουσείο Αμπέλου, Οίνου και Ρακής
Μία συλλογή από όλα τα μηχανήματα και εργαλεία για τον τρύγο, την επεξεργασία των σταφυλιών, μέχρι την παραγωγή κρασιού και ρακής με τον παραδοσιακό τρόπο. Ένα πέτρινο πατητήρι, κοφίνια του τρύγου, βαρέλια για το μούστο, ένα καζάνι απόσταξης πάνω σε πυροστιά, νταμιτζάνες και πολλά απαραίτητα για τη διαδικασία του μούστου και της ρακής.
Χρειάζεται έκκληση του Δήμου προς κάθε σπίτι στη πόλη και στα χωριά, να προσφέρουν αντικείμενα που μπορούν να συνθέσουν το μουσείο.
2. Μουσείο της Ελιάς και του Λαδιού
Ένα μουσείο με παλιά χειροκίνητα πιεστήρια για τη σύνθλιψη του ελαιοκάρπου, με τα μηχανήματα, τα δοχεία για τη μεταφορά, την αποθήκευση και όλη τη γραμμή της παραγωγής του ελαιολάδου.
Ο Δήμος μπορεί να απευθύνει πρόσκληση στους πολίτες, σε όποια σπίτια διατηρούν αντικείμενα ελαιοτριβείων, αν είναι πρόθυμοι να τα διαθέσουν για τη δημιουργία του μουσείου. Απαραίτητη η δημιουργία Video, με όλη την πορεία της ελιάς από τον ελαιώνα μέχρι την παραγωγή του ελαιολάδου και αναφορά στην καλλιέργεια της ελιάς στη μινωική εποχή και στην ελιά του Καβουσίου.
3. Δημοτική πινακοθήκη
Πως θα μπορούσε η Ιεράπετρα να αποκτήση μια πινακοθήκη. Υπάρχουν δημιουργοί στη περιοχή μας, που δουλεύουν για την τέχνη σεμνά, χωρίς να το διαλαλούν. Ο Δήμος μπορεί να απευθύνει ένα προσκλητήριο, προς κάθε δημιουργό της νοτιοανατολικής Κρήτης, αν είναι πρόθυμοι να δωρίσουν κάποια από τα έργα τους ή να φιλοτεχνήσουν νέα έργα, για την δημιουργία Δημοτικής Πινακοθήκης. Η ίδια πρόσκληση να απευθύνεται σε πολίτες που θα ήθελαν να δωρίσουν έργα ζωγραφικής, που βρίσκονται στα σπίτια τους. Μπορεί αυτή η πρόσκληση να καταλήξει σε έκπληξη.
4. Επισκέψιμα Ελαιοτριβεία
Το υπουργείο Τουρισμού, έχει καθορίσει τις προδιαγραφές για τις παρεχόμενες υπηρεσίες και τις τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές των εγκαταστάσεων των επισκέψιμων ελαιοτριβείων:
α) Χώρο υποδοχής και αναμονής επισκεπτών,
β) Αίθουσα κατάλληλα διαμορφωμένη και εξοπλισμένη για γευστική δοκιμή ελαιολάδου,
γ) Προσβασιμότητα των χώρων σε όλα τα άτομα με αναπηρίες κλπ.
γ) Εάν η επιχείρηση επιθυμεί μπορεί να πωλεί τυποποιημένα προϊόντα ελαίου.
Όποια ελαιοτριβεία ενδιαφέρονται, θα πρέπει να ακολουθήσουν τις προδιαγραφές και να αναγνωριστούν σαν επισκέψιμα. Το Υπουργείο Τουρισμού έχει καθιερώσει ειδικό σήμα για τα Ελαιοτριβεία που πληρούν τις προϋποθέσεις. Θα προχωρήσει ο Δήμος σε πρόσκληση ενδιαφέροντος;
5. Ένα πρότυπο, επισκέψιμο «Θερμοκήπιο – Μουσείο»
Η πρωτοπόρα καλλιέργεια αγροτικών προϊόντων στα θερμοκήπια, αποτελεί έναν πολιτιστικό σταθμό στην εξέλιξη των τρόπων παραγωγής τροφής για τον άνθρωπο.
Δεν είναι δυνατόν η Ιεράπετρα που φημίζεται για την παραγωγή των πρώιμων κηπευτικών και παράγει το 1/4 της ελληνικής παραγωγής, να μην μπορεί να δείξει στους επισκέπτες τι συμβαίνει μέσα στο θερμοκήπιο. Εκτός από τη μινωική Κρήτη υπάρχει και η σύγχρονη.
Η μελέτη του 2019 των 239 σελίδων: “Πολιτιστική διαχείριση για την ανάδειξη της πόλης της Ιεράπετρας”, της Αρχιτέκτονος Αγγελικής Σεχρεμέλη από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, έχει αναρίθμητες προτάσεις για την Ιεράπετρα. Θα μεταφέρω περιληπτικά μόνο μία πρόταση: Τη δημιουργία ενός πρότυπου Θερμοκηπίου – μουσείου: «Επειδή τα θερμοκήπια αποτελούν κομμάτι της νεότερης ιστορίας της πόλης της Ιεράπετρας, προτείνεται:
1. Η κατασκευή ενός πρότυπου θερμοκηπίου τύπου Ιεράπετρας, ως μουσειακού – εκθεσιακού χώρου που θα διαθέτει: α) Χώρο με σειρά μοντέλων θερμοκηπίων (μακέτες) με την εξέλιξη των θερμοκηπίων, β) χώρο για άλλες εκθέσεις, γ) ένα τμήμα του θερμοκηπίου που θα έχει φυτευτεί για μουσειακούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς.
2. Πρέπει να γίνει σύνδεση α. Με σχολεία, β. Με Σχολές αρχιτεκτονικής, βιομηχανικού σχεδίου κ.ά. για ότι αφορά την κατασκευή και γ. Με Σχολές γεωπονίας για ότι αφορά στα παραγόμενα προϊόντα”. Πως θα πραγματοποιηθεί αυτό το μουσείο που δεν χρειάζεται κτίριο;
Δύο υπαίθρια μουσεία
1. Το καζαναριό, ένα έργο τέχνης και πολιτισμού
Η απόσταξη της τσικουδιάς στη Κρήτη έχει συνδεθεί με την παρέα, την κοινωνικότητα, τη φιλία, τη συγκέντρωση των οικογενειών και αποτελεί ένα κοινωνικό γεγονός που έχει μακρόχρονη παράδοση.
Επαναλαμβάνω τη πρόταση για μόνιμη εγκατάσταση καζαναριού, με όλο το σύστημα της απόσταξης, στη πλατεία που βρίσκεται στην περιοχή πίσω από το κενό κτίριο της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών. Σε αυτή τη πλατεία μπορεί να να γεννηθεί ένας θεσμός -πανηγύρι με καζάνισμα κάθε Σάββατο το τρίμηνο Οκτωβρίου – Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου.
Μία πινακίδα με απεικόνιση της απόσταξης και ένα κείμενο σε 2-3 γλώσσες, θα εξηγεί τον παραδοσιακό τρόπο που παράγεται η τσικουδιά, από τα σταφύλια και μετά τα στράφυλλα.
Το καζάνι της απόσταξης είναι πολιτισμική κληρονομιά και θα παραμείνει στη πλατεία σαν μόνιμο, πρωτότυπο και μοναδικό υπαίθριο μουσείο.
Σε πολλές πόλεις, τμήματα εξοπλισμού εργοστασίων, γίνονται εκθέματα τέχνης σε ανοιχτούς χώρους.
2. Η “Ναυμαχία” με το Ρωμαϊκό πλοίο. Ένα υπαίθριο ανοιχτό μουσείο
Το έργο που θα μετατρέψει το χώρο της “Ναυμαχίας” σε κέντρο προσέλκυσης επισκεπτών, είναι το πλεούμενο που πρέπει να υπάρχει στη λίμνη. Το πλεούμενο που θα μπορούσε να υπάρχει εκεί, στο χώρο των αιματηρών ναυμαχιών που οργάνωναν οι ρωμαίοι, χάριν θεάματος, μόνο ένα ρωμαϊκό πλοίο μπορεί να είναι και αυτό μπορεί να δημιουργηθεί με τη μετατροπή ενός ξύλινου παραδοσιακού καϊκιού.
Μεγάλοι και μικροί θα μπορούν να ανεβαίνουν, από έναν ξύλινο διάδρομο και θα περπατούν στο κατάστρωμα του πλοίου, από τη πλώρη μέχρι την πρύμνη, θα κάθονται στους πάγκους των κωπηλατών, θα πιάνουν τα κουπιά, θα αγγίζουν τις ασπίδες που θα βρίσκονται στη κουπαστή πάνω σε ένα πλοίο άλλης εποχής που θα βρίσκεται στο νερό.
Κανένας επισκέπτης δεν θα περνάει από την Ιεράπετρα, χωρίς να επισκεφτεί τη Ναυμαχία.
Δύο προσωρινοί επισκέψιμοι χώροι
1. “Εθελοντικά προσφερόμενα” σύγχρονα ελαιοτριβεία, που μπορούν να δέχονται επισκέψεις, μέχρι τη δημιουργία “Επισκέψιμου Ελαιοτριβείου” με το ειδικό σήμα.
2. Επισκέψεις σε θερμοκήπια. Μέχρι να δημιουργηθεί το “Πρότυπο Θερμοκήπιο – Μουσείο”, πρέπει ο κόσμος που έρχεται στην Ιεράπετρα, να βρίσκει ανοιχτές πόρτες για επισκέψεις σε θερμοκήπια. Συνεννόηση με αγρότες για προσφερόμενα θερμοκήπια.
Που μπορούν να στεγαστούν τα Μουσεία στην Ιεράπετρα
Στην Ιεράπετρα δεν φιλοδοξούμε να φτιάξουμε το μουσείο του Λούβρου του Παρισιού.
Τα μουσεία που έχει ανάγκη η Ιεράπετρα, δεν μπορούν να “μετατεθούν” αόριστα στο μέλλον, π.χ. στο χώρο της πρώην ΑΓΡΕΞ, ούτε μπορούμε να ακολουθήσουμε την αντίληψη:”Άσε προς το παρόν και θα δούμε”, επειδή έτσι δεν πρόκειται να δούμε ποτέ. Υπάρχει ανάγκη για άμεση “Εξόρμηση ανίχνευσης” για ανεύρεση χώρων, που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε μουσεία.
Σχολεία που έχουν εγκαταλειφθεί, αποθήκες, δημόσια κτίρια αχρησιμοποίητα, ιδιωτικοί χώροι που θα μπορούσαν να παραχωρηθούν με κάποιο τρόπο στο Δήμο κ.ά.
Δεν είναι απαραίτητο, όλα τα μουσεία να βρίσκονται μέσα στη πόλη. Κατάλληλα κτίρια σε χωριά, μπορούν να μετατραπούν σε όμορφα μουσεία μέσα στη φύση.
| Λαογραφικό Μουσείο Μοχού (751 κάτοικοι) |  Λαογραφική Συλλογή Εθιάς (27 κάτοικοι) |
Οι επισκέπτες στο Παρίσι, για να φτάσουν σε μερικά μουσεία, χρειάζεται να αλλάξουν δύο και τρεις γραμμές του Μετρό. Εδώ, δεν θα πάνε οι επισκέπτες σε ένα μουσείο στο χωριό, όταν τους ενδιαφέρει και ανακαλύπτουν ότι υπάρχει;
Κάθε στόχος απαιτεί πρώτα αποδοχή και απόφαση. Μετά ακολουθούν η διεκδίκηση, η οργάνωση, η μεθοδικότητα, ο καταμερισμός εργασίας και διαρκής μάχη κατά της απώλειας χρόνου. Το έργο είναι τεράστιο και ο Δήμος θα πρέπει να ζητήσει την εθελοντική συμμετοχή πολιτών και ειδικών για κάθε περίπτωση, που μπορούν να δώσουν εντυπωσιακή ώθηση στην πραγματοποίηση κάθε στόχου.
Ο τρόπος που οι πολίτες και ο Δήμος, αντιμετωπίζουν το θέμα των μουσείων, φανερώνει το πραγματικό πρόσωπο της κοινωνίας.
Κώστας Τσελάς
The post Κ. Τσελάς: Χρειάζεται μουσεία η Ιεράπετρα; appeared first on Radiolasithi.gr.