Μία μικρή αληθινή ιστορία Μια οικογένεια από κάποια ευρωπαϊκή χώρα, φτάνει σε ξενοδοχείο της περιοχής της Ιεράπετρας, για διαμονή δύο εβδομάδων. Την επόμενη ημέρα απολαμβάνουν το μπάνιο στη κρητική θάλασσα και μετά τρώνε σε κάποιο από τα εστιατόρια του ξενοδοχείου και περιδιαβαίνουν τα παρτέρια με τα λουλούδια, το καφενείο, το μαγαζί. Την τρίτη ημέρα αποφασίζουν να επισκεφτούν την Ιεράπετρα για να γνωρίσουν την πόλη, τα κτίρια, τους δρόμους, τις πλατείες, τα μαγαζιά και να αποτυπώσουν την εικόνα αυτής της νότιας περιοχής της Κρήτης. Ζητούν πληροφορίες από το προσωπικό του ξενοδοχείου που πρόθυμα τους ενημερώνουν ότι μπορούν να επισκεφτούν το ενετικό κάστρο, το οθωμανικό τέμενος με το τζαμί και την κρήνη, την αρχαιολογική συλλογή, το «σπίτι» του Ναπολέοντα, το ψηφιακό μουσείο και να κάνουν βόλτες στα σοκάκια της Κάτω Μεράς. Αποφασίζουν να κάνουν τη βόλτα τους και παίρνουν το ταξί που έχουν καλέσει από τη Reception.
Την επόμενη ημέρα δεν δείχνουν ενθουσιασμένοι από τη βόλτα τους στην Ιεράπετρα. Εξομολογούνται στο προσωπικό της reception, ότι περίμεναν να δουν κάτι από τη Κρήτη, το πνεύμα της Κρήτης, τις παραδόσεις, κάποιο μουσείο για την ιστορία του νησιού και ρωτούν αν θα μπορούσαν να επισκεφτούν ένα θερμοκήπιο. Δεν παίρνουν σαφή απάντηση.
Δηλώνουν ότι μάλλον δεν θα βγουν πάλι στη πόλη και θα περάσουν τις υπόλοιπες ημέρες των διακοπών τους στο ξενοδοχείο. Το πιό σπουδαίο: Συμβουλεύουν τους ανθρώπους της Reception να μην στέλνουν τους πελάτες του ξενοδοχείου στην Ιεράπετρα, επειδή δεν υπάρχει κάτι για να δουν.
Αυτή ήταν μία οικογένεια επισκεπτών που δεν είχαν έρθει στην Ιεράπετρα μόνο για να κοιμηθούν και να κάνουν μπάνιο στη θάλασσα αλλά ζητούσαν κάτι περισσότερο.
Τέτοιες οικογένειες είναι πολλές και οι επισκέπτες τώρα έχουν γίνει πιο απαιτητικοί. Δεν αρκούνται σε ένα μαλακό στρώμα και μία ξαπλώστρα στην αμμουδιά.
«Τουρίστες έρχονται αλλά στα μαγαζιά δεν πάνε»
Ο κ. Μανώλης Μιχελαράκης Πρόεδρος του Σωματείου Καφεστίασης Ιεράπετρας (ΑΝΑΤΟΛΗ online, Σοφία Σφακιανάκη, 13 Ιουλίου 2026) ανάμεσα σε άλλα κάνει μια διαπίστωση:
Το μεγάλο πρόβλημα που υπάρχει στην Ιεράπετρα είναι πως, ενώ τα ξενοδοχεία μπορεί να είναι γεμάτα, οι τουρίστες δεν βγαίνουν έξω από αυτά. Επιλέγουν να απολαύσουν τις παροχές του ξενοδοχείου εντός του πακέτου που έχουν πληρώσει, ενώ οι περισσότεροι δεν βγαίνουν ούτε για να ψωνίσουν ένα αναμνηστικό μαγνητάκι.
«Οι τουρίστες πάνε στην Ιεράπετρα αλλά τίποτα δεν τους κρατάει εκεί»
Ο κ. Γιώργος Τζαράκης, πρόεδρος των ξενοδόχων Ιεράπετρας και ΝοτιοΑνατολικής Κρήτης, ήταν κατηγορηματικός τον Σεπτέμβριο του 2025:
Ο κόσμος ο οποίος έρχεται στα ξενοδοχεία τα δικά μας εδώ πέρα, επισκέπτεται όλος την Ιεράπετρα. Το πρόβλημα, δεν είναι η έλλειψη επισκεπτών στην πόλη, αλλά η έλλειψη ερεθισμάτων που θα τους κρατήσουν εκεί. Τι ερέθισμα υπάρχει στην Ιεράπετρα αυτή τη στιγμή; Δεν φτάνει αυτό που υπάρχει στην πόλη μας.
Γιατί οι επισκέπτες έρχονται στη πόλη αλλά δεν μπαίνουν στα μαγαζιά;
Μια οικογένεια επισκεπτών δεν θα αφήσει εύκολα το ξενοδοχείο για να πάει με ταξί στην Ιεράπετρα για φαγητό ή καφέ και πάλι με ταξί να επιστρέψει στο ξενοδοχείο. Αυτά τα έχουν ήδη μέσα στο ξενοδοχείο. Στην Ιεράπετρα θα κατέβουν αν υπάρχουν αξιοθέατα, που μπορούν να τραβήξουν τους επισκέπτες στη πόλη. Εκείνο που θα καταφέρει να τους τραβήξει θα τους κρατήσει και στη πόλη και τότε θα καθίσουν και για φαγητό, για καφέ, για παγωτό, για ψώνια κλπ.
Έχει η Ιεράπετρα τέτοια ελκυστικά σημεία, έχει μαγνήτες πολιτισμού; Οι ίδιοι οι επισκέπτες λένε ότι μάλλον όχι. Εγώ συμφωνώ με τους επισκέπτες.
Το 2018 μία έρευνα με τίτλο: “Πολιτιστική διαχείριση για την ανάδειξη της πόλης της Ιεράπετρας”, που προερχόταν από το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, περιείχε έναν χείμαρρο από ιδέες και προτάσεις, για την πολιτιστική αναγέννηση της Ιεράπετρας. Την έρευνα υπέγραφε η κυρία Αγγελική Σεχρεμέλη, Αρχιτέκτων-Μηχανικός. Έχουν περάσει 8 χρόνια από τότε. Δεν γνωρίζω αν καταδέχτηκε τότε κάποιος αρμόδιος, να μελετήσει εκείνη την εργασία. Δεν γνωρίζω επίσης αν συζητήθηκε ποτέ στο Δημοτικό Συμβούλιο ένα τέτοιο κείμενο, με προτάσεις για τη ριζική αλλαγή του πολιτιστικού προσώπου της Ιεράπετρας ή αν μπήκε σε ναφθαλίνη καλής ποιότητας για να διατηρηθεί. Ακόμα και λίγα μόνο να είχαν γίνει, από όσα πρότεινε για την Ιεράπετρα εκείνη η έρευνα, η πόλη θα είχε αποκτήσει άλλο πρόσωπο με πολιτιστική εικόνα σε βάθος. Οι επισκέπτες δεν θα έφευγαν αν δεν έρχονταν στη πόλη της Ιεράπετρας δύο και τρεις και πέντε φορές για να ζήσουν αυτά που θα είχε να τους δείξει η πόλη. Τότε θα βλέπαμε αν τα μαγαζιά θα δούλευαν και αν θα προλάβαιναν να εξυπηρετούν τους πελάτες.
Γιατί λοιπόν αυτές οι προτάσεις έμειναν στα χαρτιά; Ποιοι είναι εκείνοι που αποφασίζουν, για λογαριασμό χιλιάδων πολιτών αν θα γίνει κάποιο έργο στη πόλη ή δεν θα γίνει; Πως αποκτάται αυτό το δικαίωμα; Ποιός το έδωσε, πότε και σε ποιους; Ερωτήματα που κανένας δεν απαντά.
Ένα φυλλάδιο με αμφίβολη τύχη Τον Δεκέμβριο του 2025, δηλαδή πριν από 8 μήνες, μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, διαμόρφωσα ένα κείμενο με ιδέες και προτάσεις για την Ιεράπετρα που τυπώθηκε σε μορφή φυλλαδίου 50 σελίδων, με πάνω από 40 προτάσεις και με 211 έγχρωμες εικόνες και φωτογραφίες.
Οι προτάσεις στο φυλλάδιο, ξεκινούν από εύκολες ιδέες και λύσεις με ελάχιστο οικονομικό κόστος, προχωρούν σε άλλες που έχουν ένα μέτριο κόστος και φτάνουν μέχρι τη δημιουργία μουσείων, όπως αυτά που βρίσκουμε ακόμα και σε μικρά χωριά της Κρήτης. Τέτοια μουσεία μπορούν να χρηματοδοτηθούν από την Περιφέρεια Κρήτης, το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Τουρισμού. Για να δώσει ένας φορέας οικονομική ενίσχυση, πρέπει κάποιοι να το ζητήσουν με ένα φάκελο τεκμηριωμένο. Δηλαδή εργασία, επιμονή, αφιέρωση χρόνου και κόπο.
Το φυλλάδιο το πήγα ο ίδιος, μέσα στον Δεκέμβριο του 2025, στο γραφείο του Δημάρχου, σε 26 αντίτυπα – ένα για κάθε δημοτικό σύμβουλο.
Για να είμαι ειλικρινής δεν είχα και πολλή αισιοδοξία ότι οι προτάσεις θα είχαν διαφορετική αντιμετώπιση από την έρευνα του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης του 2018, πολύ περισσότερο που το φυλλάδιο, δεν συνοδευόταν από κανένα τίτλο Πανεπιστημίου παρά μόνο από την ταπεινή υπογραφή μου.
Τρεις ιδέες του φυλλαδίου, για να προσγειωθούμε στη πραγματικότητα
Για την προσγείωση στην πραγματικότητα θα αναφέρω τρία παραδείγματα από τις εύκολες προτάσεις – ιδέες που υπάρχουν στο φυλλάδιο.
Από την αρχή ξεκαθαρίζω ότι δεν είχα την αξίωση ο Δήμος να κάνει κάτι επειδή το λέω εγώ. Αλλά για να γίνει ή να μη γίνει κάτι, πρέπει πρώτα να το συζητήσεις και το απορρίπτεις για συγκεκριμένους λόγους ή το αποδέχεσαι και δρομολογείς την υλοποίησή του. Απλά και λογικά πράγματα.
Παράδειγμα 1ο
“Η ζώνη των βυζαντινών τειχών, Τα βυζαντινά τείχη πρέπει να προστατευτούν ώστε να μην αποτελούν βολικό χώρο για τους κάδους των απορριμμάτων και parking αυτοκινήτων. Η περιοχή πρέπει να πάρει την όψη αρχαιολογικού χώρου. Οι τεχνικές της κατασκευής και της τοιχοποιίας, μοιάζουν με άλλα κάστρα όπως της Νικόπολης στην Ήπειρο και των τειχών της Θεσσαλονίκης, που χτίστηκαν επί Ιουστινιανού. Εκτιμάται ότι τα βυζαντινά τείχη της Ιεράπετρας, είναι ίσως η μοναδική περίπτωση στην Κρήτη, που μπορούν να χαρακτηριστούν “Ιουστινιάνειο τείχος”.
Ακόμα και αν δεν είναι η Ακρόπολη της Αθήνας, αυτά τα απομεινάρια των τειχών, αποτελούν κομμάτι της ιστορίας της Ιεράπετρας και δεν είναι μία μάντρα από πέτρες που της κάνουν παρέα κάδοι απορριμμάτων.
Ένας λαός χάνεται, αν αλλοιωθεί η γλώσσα του και ξεχάσει την ιστορία του και πρέπει να τα πάμε καλά και με το ένα και με το άλλο. Ας το προσέξουμε αυτό.
Αυτά έγραφα στο φυλλάδιο. Τις ημέρες αυτές, πέρασα πάλι από το ίδιο σημείο. Δύο κάδοι των απορριμμάτων στέκονται ακόμα αγέρωχοι και περήφανοι που η Ιεράπετρα τους έχει αναθέσει να φυλάνε τα βυζαντινά τείχη. Είναι άραγε τόσο δύσκολο να μετακινηθούν 20 μέτρα πιο πέρα όπου υπάρχουν κι άλλοι κάδοι; Είναι δύσκολη υπόθεση να μπει μία αλυσίδα με κολωνάκια που να περιβάλλει σε όλο το μήκος τα τείχη, προς την πλευρά της “Ναυμαχίας” και να τοποθετηθεί μια πινακίδα που να εξηγεί σε τρεις – τεσσερις γλώσσες τι πράγμα είναι αυτή η “μάντρα”;
Παράδειγμα 2ο
Το καζαναριό, ένα έργο τέχνης και πολιτισμού στο δρόμο “Η απόσταξη της τσικουδιάς στη Κρήτη έχει συνδεθεί με την παρέα, την κοινωνικότητα, τη φιλία, τη συγκέντρωση των οικογενειών και αποτελεί ένα κοινωνικό γεγονός που έχει μακρόχρονη παράδοση.
Είναι σημαντικό όλο το σύστημα της απόσταξης, το καζάνι, η παραστιά, το βαρέλι με το νερό, να εκτεθούν σε δημόσια θέα. Να φανταστούμε την εντύπωση που θα προκαλούσε στους επισκέπτες, αν ξαφνικά σε μια πλατεία έβλεπαν όλο το παραδοσιακό καζαναριό απόσταξης της τσικουδιάς, σαν μόνιμο έκθεμα.
Μία πινακίδα με ένα κείμενο σε 2-3 γλώσσες, θα εξηγεί τον παραδοσιακό τρόπο που παράγεται η τσικουδιά . Από τα στράφυλλα-υπολείμματα στο πατητήρι, την αναμονή σε βαρέλια, τη διαδικασία της απόσταξης, το ρόλο της φωτιάς και του νερού και τη μετατροπή των ατμών σε υγρή τσικουδιά.
Ακόμα τον κοινωνικό ρόλο που παίζει η απόσταξη, στη συγκέντρωση ανθρώπων, στη σύνδεση οικογενειών και επισκεπτών και στις σχέσεις των ανθρώπων.
Το καζάνι της απόσταξης είναι πολιτισμική κληρονομιά. Η έκθεσή του σε δημόσια θέα, το μετατρέπει σε ένα πρωτότυπο και μοναδικό υπαίθριο μουσείο.
Σε πολλές πόλεις, τμήματα εξοπλισμού εργοστασίων, γίνονται εκθέματα τέχνης σε ανοιχτούς χώρους”.
Παράδειγμα 3ο
”Ο χώρος της “Ναυμαχίας” για χρόνια ήταν ένας χώρος παρατημένος, χωρίς αξιοποίηση, σκοτεινός τα βράδια, με αρκετά απορρίμματα, που δεν προσέλκυε ανθρώπους.
Σήμερα η “Ναυμαχία χρειάζεται δενδροφύτευση του χώρου περιμετρικά, παγκάκια και τραπέζια χτιστά, Μια πινακίδα που θα ενημερώνει για τη σημασία του ονόματος “Ναυμαχία” και για την ιστορία των αιματηρών ναυμαχιών που “απολάμβαναν” οι Ρωμαίοι κατά την περίοδο της παρουσίας τους στη Κρήτη.
Μπορεί ένα παραδοσιακό ξύλινο καΐκι, με τη τιμονιέρα του, το κατάρτι, το πηδάλιο, να βρίσκεται αραγμένο σε όχθη της λίμνης. Τα παιδιά με τους συνοδούς τους, θα μπορούν να ανεβαίνουν στο καΐκι, από έναν ξύλινο διάδρομο και να γνωρίζουν τη πολύτιμη ξυλοναυπηγική παράδοση της χώρας μας, που συνδέεται με την αλιεία στις ελληνικές θάλασσες.
Ενημερωτική πινακίδα μέσα στο καΐκι, με κείμενα και φωτογραφίες, θα ενημερώνει για την κατασκευή, τη χρήση και την πολιτιστική αξία των παραδοσιακών ξύλινων σκαφών και τη διαδικασία της αλιείας με τις διάφορες μεθόδους και τεχνικές.
Χρειάζεται να διερευνηθούν τρόποι για την εξασφάλιση του σκάφους (απόσυρση σκάφους, ενοικίαση κ.ά.).
Η “Ναυμαχία” όταν αποκτήσει δέντρα, παγκάκια, τραπέζια και ένα ξύλινο παραδοσιακό καΐκι – υπαίθριο μουσείο – να λικνίζεται στα νερά, θα αποτελέσει τόπο έλξης για τους επισκέπτες που θα μπορούν να κάθονται και να μην στέκονται όρθιοι, να κάνουν πικ-νικ, να ηρεμούν.
Ο χώρος τότε θα μπορεί να φιλοξενεί κοινωνικές εκδηλώσεις και εμπορικές δραστηριότητες”.
Το Σωματείο Καφεστίασης τι λέει; Δεν υπάρχουν σχέδια αξιοποίησης;
Η Ιεράπετρα πρέπει να προβάλει το πρόσωπό της στην ίδια την κοινωνία και στους επισκέπτες Η Ιεράπετρα έχει γη με αμπέλια και ελαιόδεντρα που δίνουν σταφύλια, κρασί, ρακή, ελιές και λάδι. Στη θάλασσα η αλιεία και στα θερμοκήπια η παραγωγή του 25% των πρώιμων κηπευτικών της Ελλάδας.
Όλα αυτά πρέπει να μετατραπούν σε ζωντανά μουσεία που θα αναδείξουν τον πολιτισμό και θα γίνουν ανοιχτές πόρτες στους πολίτες και στους έλληνες και ξένους επισκέπτες, για να έρθουν σε επαφή με την τοπική κουλτούρα, για να ενισχυθεί η ταυτότητα της περιοχής, το πρόσωπο της Ιεράπετρας και των χωριών, η οικονομική ζωή, η κίνηση των μαγαζιών.
Ποιά μουσεία πρέπει να αποκτήσει η Ιεράπετρα που θα αναδείξουν το πολιτιστικό πρόσωπο της περιοχής Στην Ιεράπετρα σήμερα, υπάρχουν το Λαογραφικό μουσείο Βαϊνιάς, ο χώρος Γκαλερί “Ηλιάννα” στην Ανατολή και το μουσείο στο Μύρτος.
Τέσσερα τουλάχιστον μουσεία πρέπει να μπουν στη γραμμή υλοποίησης χωρίς τις γνωστές αναβολές, γραφειοκρατίες, καθυστερήσεις. Όποιος βαριέται να ζυμώσει κλπ.
- Δημοτική πινακοθήκη.
- Μουσείο Αμπέλου, Οίνου και Ρακής
- Μουσείο της Ελιάς και του Λαδιού
- Το καΐκι της “Ναυμαχίας”
Κάθε στόχος απαιτεί οργάνωση και μεθοδικότητα. Το έργο είναι τεράστιο και ο Δήμος μπορεί να ζητήσει τη συμβολή πολιτών που έχουν διάθεση και γνώσεις και τότε όλα μπορούν να απογειωθούν. Χώροι για τη στέγαση των μουσείων πρέπει να αναζητηθούν σε εγκαταλειμμένα κτίρια, σχολεία, αποθήκες, συνεταιρισμούς ακόμα και προσφορές χώρων από ιδιώτες, που ποτέ δεν τους έχει ενημερώσει κάποιος. Τα εκθέματα που θα υπάρχουν μέσα στα μουσεία, υπάρχουν διάσπαρτα σε σπίτια στα χωριά αλλά ο Δήμος πρέπει να κάνει έκκληση στους πολίτες, πρέπει να τα ζητήσει και να εξηγήσει το σκοπό. Υπάρχουν σπίτια που διατηρούν αντικείμενα ελαιοτριβείων, επεξεργασίας των σταφυλιών, του μούστου, πίνακες ζωγραφικής και άλλα και μπορεί να υπάρχει προθυμία να τα δωρίσουν για ένα τέτοιο σκοπό. Χρειάζεται πρόσκληση και ξεσηκωμός αγάπης για να έχουμε τη συμβολή των πολιτών. Ποιος θα το κάνει αυτό; Αναμένουμε.
Υπάρχουν εμπόδια στην πορεία προς τα εμπρός;
Αν όλοι συμφωνούμε ότι η Ιεράπετρα και τα χωριά της, χρειάζονται κινήσεις – ενέργειες – δράση – δημιουργία, τότε δεν μένει παρά να ψάξουμε να βρούμε ποιά είναι εκείνα τα εμπόδια που μπαίνουν τροχοπέδη στο μέλλον. Τι μας κρατάει δεμένους;
Η Ιεράπετρα χρειάζεται πολιτιστικές υποδομές με τον ταχύτερο δυνατό ρυθμό, όπως ακριβώς δίνουμε αμέσως νερό στον διψασμένο και δεν του λέμε πέρασε αύριο.
Μικρά χωριά στη Κρήτη έχουν δημιουργήσει μουσεία: Λαογραφικό, ελαιοτριβείο κ.ά. από συγκέντρωση όλων των αντικειμένων, εργαλείων, μηχανών, από τα σπίτια του χωριού. Δικαιολογίες δεν υπάρχουν. Καθένας, από τη θέση που βρίσκεται μέσα στον κοινωνικό ιστό, ας αναλογιστεί τι του αναλογεί να πράξει και πως θα το πράξει και πότε. Η Ιεράπετρα δεν χρωστάει να πληρώνει την δική μου αδιαφορία, την αναβλητικότητα του άλλου, την άγνοια του παράλλου κλπ. Καθένας μας έχει νου, γνώση, επιθυμία, αγάπη για τον τόπο. Ας τα κάνουμε πράξη αυτά γιατί μόνο τότε μετράνε, διαφορετικά είναι μόνο λόγια.
Η Ιεράπετρα μπορεί να δημιουργήσει υποδομές και σημεία έλξης, ώστε η ίδια η κοινωνία να αλλάξει, να ενσωματώσει τις νέες κατακτήσεις και να στηριχθεί σε καινούργιες βάσεις. Όσο για τους επισκέπτες θα έρχονται και θα ξανάρχονται, πάλι και πάλι και δεν θα ξεκολλάνε. Τότε τα μαγαζιά θα δουλεύουν ασταμάτητα και θα φανεί η άμεση σύνδεση που υπάρχει ανάμεσα στα μουσεία π.χ. και στις ταβέρνες, στα καφενεία στα καφέ, στα ρακάδικα, στα εμπορικά και στα τουριστικά καταστήματα κλπ.
Ο χειμερινός τουρισμός Μέσα σε αυτή τη νέα εικόνα, ο τουρισμός θα επεκταθεί και στους χειμερινούς μήνες. Ο χειμερινός τουρισμός χρειάζεται χειμωνιάτικες προσκλήσεις. Τα μουσεία, η ελαιοκομιδή με τα ελαιοτριβεία, τα καζανέματα, μαζί με τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά θα ενωθούν με το καλοκαίρι για έναν τουρισμό ολοχρονίς. Να σημειώσω ότι το Υπουργείο Τουρισμού δίνει οδηγίες για την οργάνωση Ελαιοκομικού τουρισμού και χορηγεί άδεια και ειδικό σήμα στα “Επισκέψιμα ελαιουργεία”. Θα επανέλθω όμως για τον Τουρισμό του ελαιολάδου με ιδιαίτερο κείμενο.
Η Ιεράπετρα δεν μπορεί να παραμείνει τόπος μόνο καλοκαιρινών διακοπών. Αυτό πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε έγκαιρα. Η θάλασσα και η ξαπλώστρα στην αμμουδιά δεν εξασφαλίζουν καθόλου ζωή όλο το έτος. Μόνο οι νέες δημιουργίες, οι νέες βάσεις πολιτισμού, στη πόλη και στα χωριά, μπορούν να δημιουργήσουν κύματα επισκεπτών όλο το χρόνο.
Θα καταφέρουμε άραγε να δούμε καθαρά στο βάθος του τούνελ, χωρίς να αφήνουμε το χρόνο και τα χρόνια να χάνονται;
Κώστας Τσελάς
The post Κ. Τσελάς: Μήπως δεν βλέπουμε καθαρά το βάθος του τούνελ; appeared first on Radiolasithi.gr.